Háskóli Íslands

Þrjár nýjar greinar í Icelandic Agricultural Sciences

Þrjár fyrstu greinarnar í hefti 30/2017 af vísindaritinu Icelandic Agricultural Sciences voru að koma út.
Þessar þrjár mjög áhugaverðu greinar fjalla um mjög ólík efni og hægt er að nálgast þær á slóðinni http://www.ias.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/key2/bdsnakzcuw.html
 
Fyrsta greinin nefnist „Sources of bias, genetic trend and changes in genetic correlation in carcass and ultrasound traits in the icelandic sheep population“ og er eftir Jón Hjalta Jónsson og Ágúst Sigurðsson. 
Höfundar könnuðu hvort kynbótamat fyrir kjötmatseiginleika hjá íslensku sauðfé væri bjagað vegna vals á grundvelli dóma á lifandi lömbum. Einnig að athuguðu þeir áhrif úrvals á erfðafylgni fitu og gerðar sláturlamba og erfðaframfarir í stofninum. Erfðastuðlar voru metnir með gögnum fyrir árin 2000-2013 frá Bændasamtökum Íslands aðskilið fyrir mismunandi tímabil. Niðurstöður kynbótamats með tvíbreytugreiningu á kjötmatseiginleikum voru bornar saman við kynbótamat einnig keyrt með ómmælinganiðurstöður. Erfðafylgni var metin 0,41 árin 2001-2003 en 0,29 og 0,26 fyrir 2006-2008 og 2011-2013. Kynbótamat fyrir gerð reyndist bjagað hjá hrútum sem mikið er sett á undan í tvíbreytugreiningunni en engin merki svipfarsvals sáust gagnvart fitunni. Erfðaframfarir voru metnar -0,05 staðalfrávik erfða á ári fyrir fitu og 0,08 staðalfrávik erfða á ári fyrir gerð. 
Höfundar komast að þeirri niðurstöðu að fjölbreytu kynbótamat og minnkandi erfðafylgni geti stuðlað að enn meiri ræktunarframförum til framtíðar. Þetta eru því afar áhugaverðar niðurstöður fyrir alla þá sem stunda rannsóknir á kynbótamati sauðfjár og koma niðurstöðum til ræktenda.
 
Grein númer tvö í ritinu nefnist „An overview of barley breeding and variety trials in Iceland in 1987-2014“ eftir Hrannar Smári Hilmarsson, Magnus Göransson, Morten Lillemo, Þórdísi Önnu Kristjánsdóttur, Jónatan Hermannsson og Jón Hallsteinn Hallsson. 
Höfundar ráðast í það mikla verk að gera yfirlit yfir kynbætur á byggi og yrkjatilraunir á 28 ára tímabili 1987 til 2014. Samanburðartilraunir fóru fram á 40 stöðum á tímabilinu en stöðunum fækkaði meðan arfgerðum í tilraununum fjölgaði. Þetta er fyrsta samantekt á því mikla tilraunastafi sem unnið hefur veri á þessum 28 árum. Athyglisverð niðurstaða var að uppskera í tilraunum jókst á sama tíma og ræktunartímabilið styttist. Þá skiluðu íslensku kynbótalínurnar ekki aðeins meiri uppskeru í tilraunum heldur skriðu þær einnig fyrr. 
Ræktun byggs á jaðri heimskautasvæðanna á mörkum þess mögulega, sem endurspeglast meðal annars í stuttri ræktunarsögu byggs á Íslandi og þeim erfiðleikum sem steðja að byggræktendum hérlendis. Þrátt fyrir það þá hefur mikilvægi byggs fyrir íslenskan landbúnað aukist nokkuð stöðugt undanfarin ár, sem meðal annars hefur verið skýrt sem afleiðing batnandi umhverfisskilyrða, prófana á erlendum byggyrkjum og kynbóta sérstaklega fyrir íslenskar aðstæður. Niðurstöðurnar sem kynntar eru hér undirstrika bæði kosti og galla kynbótaverkefnisins og eru því mikilvægar áframhaldandi  byggyrkjatilraunum  fyrir  íslenskan  landbúnað  og  geta  ef  til  vill  nýst  öðrum  sambærilegum verkefnum á jaðarsvæðum.
 
Grein númer þrjú í ritinu nefnist „Icelandic accession of Arabidopsis thaliana confirmed with cytogenetic markers and its origin inferred from whole-genome sequencing“ eftir Terezie Mandáková, Hjört Þorbjörnsson, Rahul Pisupati, Ilka Reichardt, Martin A. Lysak og Kesara Anamthawat-Jónsson.
Það er ekki á hverjum degi sem ný plöntutegund finnst á Íslandi en hér greina höfundar einmitt frá því. Latneska heitið á plöntunni er Arabidopsis thaliana og fékk hún íslenska heitið gæsamatur. Þessi nýja tegund fannst í maí 2015 á jarðhitasvæði við Deildartunguhver. Þurrkuðum plöntum var komið fyrir í plöntusafni AMNH þar sem þau fengu númerið VA21379 og sýnum var safnað fyrir litningagreiningu og raðgreiningu erfðamengis. Nú vill svo til að fjöldi greininga á erfðaefni gæsamatar er til víðsvegar frá í heiminum þannig að hægt er að rekja skyldleika. Raðgreining erfðamengis íslensku sýnanna sýndu mestan skyldleika við sýni frá Svíþjóð en þó með lágum skyldleikastuðli. Því er niðurstaðan sú að þótt plöntur sem fundust á Íslandi séu skyldari stofnum frá Skandinavíu en stofnum annars staðar frá, hafa þær upphaflega ekki borist frá neinum af stofnum í þekktu safni 1001 erfðamengja gæsamatar víðsvegar að úr heiminum. Nú hafa sýni frá Íslandi bæst í hópinn og þó okkur flestum þyki skemmtilegast að vita um  nýja tegund á Íslandi þá eru sérfræðingar erlendis sennilega spenntari fyrir raðgreiningunni og skyldleika við gæsamat annars staðar í heiminum. 
 
Þú ert að nota: brimir.rhi.hi.is